Қазақстанның агроөнеркәсіп кешенінде цифрландыру жұмыстары жалғасуда. Негізгі мақсат — мемлекеттік қызметтерді электронды форматқа көшірумен қатар, деректерді бір жүйеге біріктіріп, ауыл шаруашылығын басқару тиімділігін арттыру. Бұл фермерлер үшін құжат рәсімдеуді жеңілдетіп, мемлекет үшін бақылау мен шешім қабылдау сапасын жақсартуға мүмкіндік береді.
Мемлекеттік қолдауда 1 млрд теңгеден астам қаражат үнемделді
Ауыл шаруашылығы министрлігінің мәліметінше, ведомство көрсететін 80 мемлекеттік қызметтің 75-і электронды форматта қолжетімді. Бұл жалпы қызметтердің 94%-ын құрайды.
Мемлекеттік қолдауды рәсімдеуге арналған негізгі платформалардың бірі — Gosagro.kz. Жүйеде 20 бағыт бойынша өтінім беруге болады. Қазір платформада 200 мыңға жуық пайдаланушы тіркелген.
Мемлекеттік жүйеге көшу ақылы өтінім беру қызметтерінен бас тартуға мүмкіндік берді. Министрліктің дерегіне сәйкес, осының нәтижесінде ауыл шаруашылығы өндірушілері 1 млрд теңгеден астам қаражат үнемдеген.
Электронды кезек, күту парағы және автоматты тексеру тетіктері өтінімдерді қарау процесінің ашықтығын арттыруға бағытталған. Дегенмен жүйенің тиімділігі деректердің дұрыстығы мен өтінімдерді қарау тәртібіне де байланысты.
39,6 млн мал туралы мәлімет жүйеге енгізілген
Ауыл шаруашылығы жануарларын сәйкестендіру жүйесінде ірі және ұсақ қара мал мен жылқыларды қоса алғанда, шамамен 39,6 млн мал басы тіркелген. Бұл жануарлардың қозғалысын бақылауға, ветеринариялық шаралар туралы ақпаратты есепке алуға мүмкіндік береді.
Tort Tulik мобильді қолданбасы ауыл шаруашылығы саласындағы цифрлық қызметтерді пайдалануды жеңілдетуге арналған. Сонымен қатар ветеринариялық мамандарға көмектесетін жасанды интеллект негізіндегі ассистент әзірленіп жатыр.
Салада eFish жүйесі сияқты цифрлық шешімдер де қолданылуда. Алдағы міндеттердің бірі — әртүрлі платформалардағы деректерді өзара байланыстырып, өнімнің қозғалысын бақылау мүмкіндігін жетілдіру.
Жердің пайдаланылуы спутник арқылы бақыланады
JerInSpectr жүйесі жерді қашықтан зондтау деректері арқылы ауыл шаруашылығы алқаптарының пайдаланылуын бақылауға көмектеседі.
2025 жылдың қорытындысы бойынша 22,2 мың гектар пайдаланылмайтын егістік және шамамен 916 мың гектар жүктемесі төмен жайылым анықталған. Елдегі ауыл шаруашылығы алқаптарын цифрландыру жұмыстары аяқталған.
Спутниктік бақылау ықтимал заңбұзушылықтарды анықтауға мүмкіндік береді. Алайда нақты шешім қабылдау үшін жергілікті жағдай мен тексеру нәтижелері де ескерілуі қажет.
Өсімдік шаруашылығы өнімінің қадағалану ақпараттық жүйесін әзірлеу жұмыстары жалғасуда. Жобаны 2027 жылдың соңына дейін аяқтау жоспарланған. Жүйе өнімнің өндірістен бастап одан әрі айналымға түсуіне дейінгі қозғалысы туралы деректерді біріктіруге бағытталған.
Агросалаға арналған бірыңғай цифрлық платформа әзірленіп жатыр
Цифрландырудың келесі кезеңінде әртүрлі ақпараттық жүйелердегі деректерді біріктіруге басымдық беріліп отыр. Осы бағытта Digital Agro Platform және Smart Data Agro жобалары бойынша жұмыс жүргізілуде.
Бұл шешімдер мемлекеттік жүйелердегі мәліметтерді біріктіріп, оларды талдауға және басқарушылық шешімдер қабылдауға пайдалануға мүмкіндік беруі тиіс.
Жоспарланған нәтижелердің бірі — агроөнеркәсіп кешеніне арналған бірыңғай цифрлық терезе мен фермердің цифрлық профилін қалыптастыру. Бұл қажетті мәліметтерді әр жолы қайта ұсыну қажеттілігін азайтуға бағытталған.
Ол үшін ақпараттық жүйелерді техникалық тұрғыдан біріктірумен қатар, деректердің бірыңғай форматын қалыптастыру, олардың сапасына жауапты тараптарды анықтау және мемлекеттік органдар арасындағы ақпарат алмасуды жетілдіру қажет.
Ақылды фермалар өндіріс тиімділігін арттыруға көмектеседі
Ауыл шаруашылығында цифрлық технологиялар өндірісті күнделікті басқару үшін де қолданылып келеді. Дәл егіншілік, топырақ ылғалдылығын өлшейтін датчиктер, метеостанциялар, спутниктік суреттер мен ұшқышсыз ұшу аппараттары егістіктің жағдайын бағалауға мүмкіндік береді.
Мал шаруашылығында автоматтандырылған сүт-тауар кешендері, мал қозғалысын қадағалау жүйелері және жануарлардың денсаулығын бақылайтын құралдар қолданылады. Жасанды интеллект жинақталған деректер негізінде өнімділік пен ауа райына байланысты тәуекелдерді болжауға көмектеседі.
Алайда ақылды ферма құру тек заманауи техника сатып алумен шектелмейді. Технологиялардың нәтижесі деректердің жүйелі жиналуына, өндірістік процестермен байланысына және талдау нәтижелерінің іс жүзінде қолданылуына тәуелді.
Сондықтан шаруашылықтардың цифрлық даму деңгейін бағалау, ақылды фермаларға қойылатын талаптарды нақтылау және арнайы тізілім қалыптастыру маңызды.
Жалпы, агроөнеркәсіп кешенін цифрландырудың негізгі мақсаты — фермерлерге қолайлы қызмет ұсыну, мемлекеттік қолдау тетіктерінің ашықтығын арттыру және ауыл шаруашылығын нақты деректер негізінде басқару. Цифрлық жүйелер өзара үйлесімді жұмыс істеп, өндірісте тиімді қолданылған жағдайда ғана бұл өзгерістер саланың дамуына нақты үлес қоса алады.
